 mình sâu trong đệm nằm, giả vờ ngủ. 
- Ối! Cái gì thế này? - Valia sợ hãi hét lên, dừng lại ngay trước cửa hang. 
Karik lấy ngón tay bịt tai và nhắm mắt lại thật chặt. 
- Trời ơi! Cháu không sao đi được nữa! - Valia kêu lên - Cháu bị dính chặt vào đất rồi! 
Ivan Germogenovich chạy bổ lại định giúp Valia. Nhưng ông vừa chạy lại gần cô thì chân bị sa lầy vào vũng mật. Giáo sư ngạc nhiên: 
- Cái gì thế nhỉ? 
Lội trong vũng mật, ông khó khăn lắm mới tới được chỗ Valia và chìa tay ra cho cô. 
- Nào, cháu đưa tay đây! 
Valia đưa tay ra, Ivan Germogenovich bước lui lại kéo Valia về phía mình. Valia lắc lư và... chân của cô càng dính chặt hơn nữa vào vũng mật đặc sệt như cháo. Cô kêu lên: 
- Khoan đã bác! Cháu bị dính chặt quá rồi! Cứ như con ruồi dính vào mứt ấy. 
- Không sao, không sao! - Giáo sư thở hổn hển lẩm bẩm nói. 
Cuối cùng ông cũng lôi được Valia ra khỏi vũng cháo mật và bế cô đi vào trong hang. 
Mật dính dưới bàn chân kêu nhóp nhép như sống động. Nó kết lại thành một lớp bùn đặc quánh nặng nề. 
Ra thoát khỏi vũng lầy ông đặt Valia xuống trước cửa hang. Ông lấy một cái gậy to chùi sạch mật ở chân và giúp Valia gột hết mật ra. Giáo sư nhìn vào hang gọi to: 
- Ê, Karik ơi! Chuyện gì xảy ra ở đây thế? 
Karik càng vùi sâu mình hơn nữa vào tấm đệm. 
Giáo sư và Valia lặng lẽ đưa mắt nhìn nhau. 
Ivan Germogenovich vừa đi vào hang vừa nói: 
- Chuyện này thì rõ rồi! Đây là thành tích của Karik đó thôi!... Cậu ta có ngủ đâu, nghe thấy hết mà. Có điều cậu ta xấu hổ không dám nhìn vào mắt ai cả. Ê, Karik! 
Karik thận trọng quay đầu lại, hé mở một mắt ra. Cậu chợt thấy Valia đứng ngay cạnh đó đang nhìn cậu. Karik vội nhắm ngay mắt lại và ngáy ầm lên. 
- Anh ấy đang ngủ, bác ạ! - Valia phá lên cười. 
Giáo sư lắc đầu không nói gì cả. 
Các khách du lịch nằm xuống ngủ. 
* 
Gần sáng trong giấc ngủ mơ màng Karik nghe thấy tiếng động rất lạ. 
Cậu nhỏm dậy và đi lại cửa hang. 
Qua khe đá cậu thấy bãi trống chìm trong ánh sáng dịu dàng của buổi sáng sớm mùa hạ. 
Trên bãi đất trống trước hang những con vật có cánh khổng lồ đang bò. 
Karik nhận ra chúng. Đó là những con ruồi. Chúng lăng xăng gần vũng mật, xô đẩy nhau, vo ve bay lên cao rồi lại đậu xuống chỗ mật. 
Càng ngày ruồi đến càng nhiều. 
Tiếng ồn đánh thức giáo sư và Valia. Ivan Germogenovich nói cái gì đó, nhưng bọn trẻ không nghe được tiếng nào của ông cả. Ruồi vo ve ầm ĩ tựa như có nhiều động cơ mạnh đang chạy ở ngay bên cạnh. Bây giờ thì không sao có thể chuyển những thùng mật còn lại lên tàu được nữa. Những con ruồi có thể quật ngã các khách du lịch thậm chí có thể giết chết họ. Chúng xô đẩy chen chúc nhau ở cửa hang, láo xược ngó vào hang định thò cả những cái vòi dài vào trong qua khe đá. 
Chúng bò lên những hòn đá chặn cửa hang và sức nặng của chúng làm rung động những hòn đá này. 
Các khách du lịch lo sợ nhìn chiến lũy của mình. Nếu bây giờ chiến lũy sụp đổ xuống và lũ ruồi xông vào đuợc trong hang. Khi ấy chắc họ sẽ chết hết. Nhưng đến chiều lũ ruồi biến mất. 
- Chúng đi hết rồi! - Valia mừng rỡ nói. 
- Chúng có đi hẳn đâu! - Karik chán nản nói - Mai chúng lại quay trở lại và cố xông vào hang. Anh biết rõ chúng nó lắm! Chúng nó đánh hơi thấy mấy thùng mật rồi!... Còn bây giờ chúng bay đi ngủ đó thôi. 
Valia đề nghị: 
- Hay chúng ta chất thêm đá vào cửa hang! 
- Chuyện nhảm nhí! - Giáo sư nói - Phải tấn công chứ không phòng thủ. 
Ông nhặt lấy cái giỏ diatômê ở dưới sàn, cầm một quả trứng đom đóm giơ cao trên đầu như một bó đuốc rồi chạy ra khỏi hang. Bọn trẻ kêu lên: 
- Bác chạy đi đâu thế bác Ivan Germogenovich? 
- Bác về ngay đây! Để bác lo thết đãi lũ mất dạy ấy một món! 
Ánh lửa xanh thấp thoáng trong bóng đêm rồi biến mất. 
- Bác ấy đi đâu thế nhỉ? 
- Anh không biết nữa! Hình như bác ấy nghĩ ra được cách gì đó. 
Khuya lắm giáo sư mới trở về hang có vẻ rất thỏa mãn. Ông đặt cái giỏ xuống sàn, thở hổn hển nói: 
- Đó, bác mang về những quả bom!Mai ta sẽ giã cho lũ ruồi một trận. 
Bọn trẻ xúm lại cái giỏ. 
- Bom hả bác? 
- Tuyệt thật. 
Karik thận trọng thò tay vào giỏ lấy ra một cục màu xám. 
Mặt Karik bỗng dài ra: 
- Thế mà cũng gọi là bom! Những cái cục quái quỉ gì đó. Bùn khô chứ gì. Có bao giờ bom lại thế này đâu! 
Giáo sư cười ầm lên. 
- Cháu không thích ư? - Ông hỏi - Thế thì chỉ thiệt thôi! Rồi cháu sẽ thấy ngày mai chúng tác động ra sao. Không kém gì bộc phá thực sự đâu. 
Ivan Germogenovich đổ những cái cục đó ra khỏi giỏ rồi chia thành hai đống. Ông đẩy cái đống nhỏ cho Valia rồi nói: 
- Valia! Cháu cầm lấy những cái này và đi với bác. 
Giáo sư và Valia ra khỏi hang mang theo những quả bom. Karik nghe thấy tiếng giáo sư: 
- Cháu rải những quả bom của cháu quanh hang. 
--- 
(1) Tên một vùng ở Viễn Đông Liên Xô. 

Những cuộc phiêu lưu kỳ lạ của Karik và Valia
Dịch Giả: Văn Trọng
Chương 16
-TRẬN CHIẾN VỚI RUỒI - NHỮNG CÁNH BUỒM KỲ LẠ - MẮT Ở CHÂN - CON RỆP KÉO ĐÀN VIÔLÔNG - CƯỠI TRÊN LƯNG CON ÓC HOA
Bùm! Bùm!
Bọn trẻ nhảy phắt xuống giường. Chúng dụi mắt nhìn nhau hoảng sợ.
- Anh Karik, cái gì thế?
- Anh không biết.
- Hay là bom của chúng ta nổ?
Trong hang ánh sáng xanh vẫn nhấp nháy như cũ. Vòm trần treo sát trên đầu. Những thùng mật màu trắng vẫn đứng thành hàng ở góc tường.
Bùm! Bùm! Bùm! - vách tường rung lên vì tiếng nổ. Ivan Germogenovich ngóc đầu dậy, ngáp dài, lấy tay dụi mắt và lẩm bẩm:
- À, à!... Hoạt đồng rồi!... Nổ rồi đó.
Ivan Germogenovich có bọn tre theo sau bước tới bên chiến lũy ngăn ngừa lối vào hang. Ánh sáng ban mai lọt qua khe đá. Bãi cát vàng trước cửa hang phản chiếu anh nắng mặt trời sáng lóa. Vũng mật lấp lánh như vàng lỏng. Cái thùng trắng nằm lăn lóc một bên. 
Các du khách phải nheo mắt lại vì ánh sáng chói. Giáo sư ngắm nhìn bầu trời xanh trong và nói:
- Hôm nay sẽ rất đẹp trời!
Valia thở dài:
- Thế thì ruồi sẽ rất nhiều, chắc sẽ còn nhiều hơn hôm qua.
Ivan Germogenovich xoa tay vui vẻ, an ủi Valia:
- Không hề gì! Chẳng bao lâu chúng sẽ còn ít hơn, it đi nhiều lắm... Và nói chung bây giờ chúng không còn đáng sợ cho ta nữa.
- Sao vậy bác?
- Thế cháu không nghe thấy bom của bác nổ hay sao? - Ivan Germogenovich ngạc nhiên hỏi.
- Cháu có nghe thấy - Valia nói - nhưng hình như ruồi chẳng sợ bom của bác chút nào. Cháu nhìn thấy bom nổ tung giữa đám ruồi mà chúng vẫn tỉnh khô.
Ivan Germogenovich thản nhiên vuốt râu nói:
- Cháu cứ đợi một chút, đừng vồi! Ruồi trúng bom của bác chưa chết ngay đâu. Sau khi bị mảnh bom bắn vào, chúng còn bò độ 5, 6 tiếng đồng hồ, rồi mới bắt đầu chết một cách rất lý thú... Cháu xem sẽ thấy rất hay!
- Thế những còn ruồi kia đã bị thương rồi ạ?
- Chắc chắn như vậy! - Ivan Germogenovich trả lời đầy tự tin - Vì nếu bác không nhầm thì bom bắt đầu nổ từ lúc tinh mơ.
Valia rút một viên đá khỏi chiến lũy và ghé mắt nhìn vào lỗ châu mai vừa tạo thành, quan sát bãi trống.
Những con ruồi long lá xồm xoàm đang bò trên đá. Chúng lại gần vũng mật, chen chúc nhau thò vòi vào đó. Một con rất béo, có cái bụng trắng đậu trên thùng mật đổ. Cái thùng lắc lư. Con ruồi sợ hãi bay lên, liệng vòng tròn, ngắm nghía cái thùng từ trên cao bằng cặp mắt lồi to tướng. Sau đó nó thận trọng từ từ đậu xuống cái thùng.
Đột nhiên nó dướn mình lên, lảo đảo như say rượu. Chân khuỵu xuống. Nó gục xuống đất. Kéo lê cái đầu nặng nề trên cát rồi lịm đi. Nhưng đôi cánh xòe ra hay còn hơi động đậy.
- Một chú rồi - Karik kêu lên.
- Thế chưa hết đâu! - Ivan Germogenovich nói - Cháu đợi xem còn chuyện nữa kìa.
Một lát sau giáo sư và bọn trẻ lại gần chiến lũy.
Trên bãi trống đã có vài con ruồi nằm lăn lóc. Một số hãy còn đang động đậy, những con khác nằm xòe cánh ra, đầu chúi xuống cát.
Chúng bị phủ lên người, một lớp gì trăng trắng như sương muối. Còn con ruồi cạnh thùng mật thì trên bụng mọc ra một cái roi có gắn một cái mũ tròn ở trên đầu.
- Nó mọc ra cái gì thế bác? - Valia hỏi - Bác xem kia giống một cái nấm ấy.
- Thì đó chính là nấm empuza.
Đột nhiên cái mũ nấm rơi ra lăn xuống đất.
- Một cái nấm mới nữa đã trưởng thành - Ivan Germogenovich nói.
- Cái tên gì nghe thật buồn cười: "empuza" - Valia cười hì hì nói.
- Sao lại buồn cười? Bác chả thấy nó buồn cười tí nào cả. Từ lâu bác đã nghiên cứu nấm empuza. Đó là một người quen cũ. Nấm ăn thịt... một trong những loại nấm có ích nhất cho con người... nó giết ruồi... Đấy, cái nấm mới vừa rơi xuống đất ấy sẽ nổ ra khi có con ruồi lại gần. Mảnh của nó là các hạt giống sẽ bắn trùm lên con ruồi; đồng thời ném ra một quả bom nấm mới để tiêu diệt những con ruồi khác.
- Thế nếu ruồi không lại gần thì sao ạ?
- Thì nấm empuza sẽ nổ ra!
- Thế nếu không phải ruồi lại gần mà là ong chẳng hạn thì nấm empuza có nổ không bác?
- Không, không nổ đâu.
- Như vậy nghĩa là nấm empyza không bắn vào ong?
- Những cái nấm này thì không. Nhưng có loại nấm khác hại ong. Nó rơi vào các tầng ong và làm chúng bị hư. Cố nhiên đó không phải là loại nấm có ích, mà là còn rất hại nữa.
"Bùm"! Lại có tiếng nổ trên bãi trống.
Giáo sư thò đầu ra và nói:
- Thêm năm chú ruồi nữa! Chẳng mấy chốc chúng sẽ nằm thẳng cẳng.
Thật vậy, chẳng bao lâu cả bãi đất trống đã phủ đầy xác ruồi.
Con đường ra hồ đã được giải tỏa.
******
Sau bữa ăn trưa Ivan Germogenovich quyết định ra bờ hồ xem con tàu "Carabus" có ở nguyên chỗ cũ hay không, có bị gió cuốn đứt dây neo hay làm lật nghiêng không.
Ivan Germogenovich gom một đống dây tơ nhện vác lên vai giắt một mẫu đã nhọn vào thắc lưng rồi đi ra cửa hang.
- Nào, Valia, cháu đi với bác đi! Giúp bác một tay nhé.
- Cố nhiên là cháu sẽ giúp, miễn là... - Miễn là làm sao?
- Miễn là không có con ruồi nào trên bãi trống... - Không có và sẽ không có nữa đâu! - Ivan Germogenovich đáp.
- Thế còn những còn ruồi khác? Chúng sẽ bay đến thì sao?
- Không khi nào! Mà dù chúng có bay đến thì chúng sẽ chết ngay lập tức. Khắp bãi đất trống bây giờ được vãi đầy empuza.
Valia yên tâm đi ra cửa hang.
Karik nhảy xuông giường.
- Còn cháu ạ!
- Còn cháu thì cứ nằm đó đi cho mau hết bệnh. Hôm nay không có cháu thì bác và Valia cũng đủ rồi.
- "Không có cháu"? - Karik phẫn nộ nói - thế bác có biết buồm chính là gì k